Şehre ilk girdiğimizde dikkatimizi yüksekliği 6 genişliği 2 metre olan ve içleri de moloz doldurularak sağlamlaştırılmış şehir surları bizi karşılar. Hititlerden beri kullanılan bu teknik Urartulara atfedilir. Şehir duvarları oldukça sağlamdır. Sağdan gelen yol ile soldan gelen yol birleşir. Burası Athena Caddesi’dir. Priene Roma çağında pek az değişiklik dışında Helenistik değerini korumuştur. Şehir planında ızgara plan tipi kullanılmıştır. Yatay ve dikey caddeler birbirini keser. Halkın kamusal ihtiyaçları bir yerde toplanmıştır. Dik olan yerler merdivenle çıkışı kolaylaştırmıştır. İlk yerleşim M.Ö. 2000lerde olmuştur. Priene 12 İon şehrinden biridir. Ve bu şehirlerin içerisinde Panionion yani bu 12 şehir birliğinin toplandığı yerdir. İskender bir ara buda kalmış ondan sonra önem kazanmış.

Datmos Körfezi olarak da geçiyor. Bafa gölü de Meandros tarafından körfez oluşturur. Önünü kapatmış göl olarak kalmış Heraklia da göl içerisinde kalmış.

Bu uygarlık (İon) denizci bir kavim geçimini bununla sağlıyorlar. Milet kadar olmasa da bu şehrin de avantajları vardır. İskender bir kışı burada geçirmiş. Athena Tapınağının yapımında katkıda bulunmuştur.

Deniz ticaretiyle uğraşan bu şehre Persler de göz dikiyor. Lidyayı ortadan kaldırdıktan sonra buraya değin gelirler. Hedef sadece burası değildir. Daha sonra gözlerine Yunanistan ı da dikerler.

Milet’in önderliğinde Lade Deniz birliği oluşturulur. İon ve Persler savaş açarlar birbirine deniz savaşları yaparlar. Ve İonlular kaybederler. Pers hÜ¢kimiyetine geçen şehir artık gelişemez. Roma aldıktan sonra bir süre kalkınma olsa da toparlanamamış ve terk edilmiştir.

Athena Caddesinin ilk sağından geçersek tiyatro yoluna girmiş oluruz. İon şehir toplantıları burada yapılıyor. Mermer koltuklar vardır. Dianizos’ a adanmış bir tapınak vardır. Genelde orkestra ortasına olur ama burada farklı. Tiyatro Helenistik bir tiyatrodur. Roma döneminde değişiklik yapılmış. Helen asıllı Roma tiyatrosudur. 5 kişilik oturma yerleri(Proedriya) krallarındır. Sahne binası başlangıçta bir sonra iki katlı, roma güney duvarı yıkılıp daha sonra üçüncü kat eklenmiştir. Paradoslar vardır. Scene de heykeller olduğunu ayak izlerinden anlıyoruz. Ayrıca bu tiyatroda bir su saati bulunurmuş sebebi ise bilinemiyor ama belki burada yapılan toplantılarda zamanı belirttiği için burada bulunuyor olabilir.

Tiyatronun önünde piskoposluk kilisesi vardır. Şehrin en büyük kilisesidir. Batısında bir ön avlu (nartex) ile girişi sağlanan üç nefli bir bazilikadan oluşur. Ortasında, iki merdivenle çıkılan bir minber( Ambo) ve doğusunda ise kilise mensupları için oturma basamakları (synthronon) bulunmaktaydı. Sunağın bulunduğu kısım bölmelere ayrılmıştır. Kilisesin apsisi ise Roma Dönemine ait hamam yapısının sınırı içine taşar. Meyilli bir çekilde yerleştirilmiş olan bazilika geniş ölçüde eski yapılardan sökülen taşlardan(devşirme olarak) inşa edilmiştir. Ambonun batısındaki merdiven çıkılı ve sunak odasında ait süslemeli korkuluk levhaları kalıntıları Erken Bizans Dönemine aittir.

Başlıca Yapı Safhaları;

I. Geniş narteksli sütunlu bazilika(M.S.5-6 y.y.)

II. Neflerin batı yönünde uzatılması; İki sütun kirşi üzerinden geçen arkad kemerleri yapımı

III. Sütunlar arasında bulunan payelerin duvarla örülmesi

Kilise yaklaşık M.S. 1300 yılına dek kullanılmıştır.